Opowiadanie będzie krótkie, gdyż zakładam, że większość czytelników orientuje się o jakich aparatach piszę. Mimo wszystko podam kilka podstawowych informacji.

Fuji to taka firma, która trochę idzie pod prąd. Większość producentów aparatów fotograficznych stosuje praktycznie identyczne matryce (wzór Bayera) oraz bardzo podobne sposoby interpolacji i obróbki pliku. Większość producentów też stawia sobie podobne cele, takie jak najwyższa rozdzielczość (bo to ładnie wygląda w reklamie) kosztem szumów (bo i tak większość nie wie o co chodzi) oraz kosztem rozpiętości tonalnej (bo o tym również większość konsumentów nie wie). Producentów też nie bardzo interesuje to, aby zdjęcia były realistyczne, czy wręcz ‘klasyczne’- podobne do filmu. Ma być cukierkowo, bo to się ludziom podoba. Baaa… Producenci wymieniają się nawet między sobą matrycami: Olympus i Panasonic czy Nikon i Sony. Pewnie jest tego więcej, ale nie drążę tego tematu.
A więc wracając do sedna sprawy… Fuji postawiło sobie za cel zbudowanie matrycy, która będzie inna od wszystkich i będzie tak rejestrowała zdjęcia, aby przypominały film fotograficzny. Tak oto w okolicach 1999r Fuji rozpoczął prace nad matrycą o nazwie ‘Super CCD’. Na przestrzeni lat ogłaszano kolejne generacje tychże matryc i za każdym razem różnice były zauważalne. Model S5 posiada matrycę Super CCD SR, która charakteryzuje się zwiększoną rozpiętością tonalną. Jest to matryca w formacie DX (APS-C), czyli ma wymiary 23 x 15.5mm. Więcej informacji o Super CCD można znaleźć pod poniższym linkiem: http://www.aic-imagecentral.com/products/pdfs/fuji-superccd.pdf

O matrycach Nikona nie będę się rozpisywał, gdyż nie ma tam żadnych niespodzianek technologicznych. Jest to matryca CMOS o tradycyjnych wymiarach tzw. ‘pełnej klatki’ i gęstości wynoszącej 14008 pixeli na milimetr kwadratowy. Generalnie modele Nikona z serii D3 charakteryzują się najwyższymi parametrami na dzień dzisiejszy, co potwierdzą zrzuty ekranu z DxOMark na dole strony.

Czym jest duża rozpiętość tonalna (dynamic range)?

Rozpiętość tonalną najlepiej wyjaśnić na przykładzie filmów fotograficznych. Negatywy charakteryzują się dużą rozpiętością tonalną i oznacza to, że ten typ filmu jest mało wrażliwy na niedoświetlenie czy prześwietlenie. Można pomylić się o kilka przysłon a mimo wszystko negatyw pozwala na ‘wyciągnięcie’ ze zdjęcia wszelkich szczegółów. Przeciwieństwem negatywów pod tym względem są slajdy, które charakteryzują się wysokim kontrastem. Polega to na tym, że drobne niedoświetlenie znacząco zaciemnia zdjęcie a drobne prześwietlenie może je wypalić. Większość matryc cyfrowych jest jeszcze ‘gorsza’ od slajdów, gdyż prześwietlenie nawet o pół przysłony może zepsuć zdjęcie. Na domiar złego matryce cyfrowe mają tendencje do rozlewania zbyt dużej ilości światła, więc jeśli trafi się jakiś jasny punkt w kadrze, to może on się pojawić jako duża plama. Na zdjęciach poniżej zrobiłem symulację różnicy jaka mogłaby zajść pomiędzy filmem a typową matrycą cyfrową. Film zachowałby więcej szczegółów wokół źródła światła podczas gdy matryca cyfrowa zalałaby wszystko bielą.

Zdjęcia powyżej to oczywiście symulacja, lecz obrazują one wystarczająco dobrze problem związany z rozpiętością tonalną. W ciemnych partiach obrazu dzieje się podobnie, czyli to co jeszcze uda się uchwycić na filmie, to na matrycy staje się czernią.

Kolory
Kolory to kwestia gustu, więc nie będę się na ten temat rozpisywał. Jedni lubią wyjąć z pudełka Canona czy Olympusa i od razu robią takie zdjęcia jakie chcą, a inni muszą sobie aparat dostroić pod swoje potrzeby i czasami trwa to wiele dni. Ja należę do tej drugiej grupy i w przypadku aparatów Nikona to dostrajanie trwa kilka dni, natomiast w przypadku Fuji jest to kilka zdjęć i już wiem, że mogę robić zdjęcia. Opinia bardzo subiektywna…

Testy

Koniec gadania, trzeba przejść do testów. Ustawiłem sobie taki ‘ołtarzyk’ z różnymi przedmiotami i po bokach ustawiłem dwa statywy do lamp. Dzięki nim wiem gdzie jest koniec kadru i przez to mogę dokonać w miarę zbliżonych testów na aparacie z matrycą FX i DX.

Miniaturki powyżej przedstawiają zdjęcia wykonane w trybie RAW, bezpośrednio z aparatu. Zero korekcji, f5.6, ISO200, światło błyskowe, więc czas nie gra roli. Fuji generuje zdjęcia odrobinę ciemniejsze, różnica wynosi około 0.3-0.5EV.

Zdjęcia powyżej zostały prześwietlone o 3 przysłony (powinno być 5.6 a ustawiłem 2.0). Oto jak wyglądają pliki RAW prosto z aparatu. Zero korekcji. Pozostaje jedynie się zastanawiać, który aparat uratuje takie zdjęcie. Będzie to Fuji S5 czy prawie SIEDMIOKROTNIE od niego droższy Nikon D3?

W obydwu przypadkach suwak ekspozycji (Lightroom) został przesunięty do oporu. W wypadku Fuji widać, że zdjęcie jest nawet zbyt ciemne, więc oznacza to, że można było prześwietlić jeszcze o przysłonę więcej i dałoby się to uratować. Nikon D3 nie podołał – prześwietlenie o 3EV psuje plik RAW i wypalonych miejsc nie da się uratować.

W przypadku rozdzielczości, raczej nie będzie niespodzianek. Nikon D3 to matryca 12mpx, a to znacznie więcej niż 6mpx z Fuji S5. Firma Fuji oczywiście reklamuje swój produkt jako posiadający 12mpx, ale liczą oni ilość elementów światłoczułych, a na każdy piksel obrazu przypadają dwa. Jest to więc, w sumie, 12 milionów elementów światłoczułych, które jednak oferują obraz 6mpx. Jakby zawiłości było mało, to Fuji znowu tłumaczy, że ułożenie elementów na matrycy pod kątem 45 stopni zwiększa rozdzielczość, więc S5 ma więcej niż 6mpx i dlatego aparat ten interpoluje obraz, aby uzyskać plik o wielkości 12mpx. Spece od marketingu sporo gadają, ale co na to testy?

Wyraźnie widać, że nikon D3 ma znacznie większą fizyczną rozdzielczość, jednak Fuji S5 nie pozostaje daleko w tyle. Nietypowa matryca faktycznie coś w sobie ma. Myślę, że przy lekkim wyostrzaniu uda się jeszcze bardziej pomniejszyć różnicę. Poza tym tak mały wycinek jeszcze bardziej potęguje różnice. Jak się obejrzy większy obszar, zwłaszcza z daleka, to jest nieco lepiej. Poniżej jest miniaturka, która otworzy duże zdjęcie.

Poniżej znajdują się wycinki wyników ze strony DxOMark (stan na 04.2009). Jest to porównanie Nikona D3 i Fuji S5.

Wycinki poniżej przedstawiają liderów w różnych kategoriach jakości odwzorowania obrazu. Oceniane są jedynie pliki bezpośrednio z matrycy, więc może się zdarzyć, że aparat z gorszą matrycą ma lepsze algorytmy interpolacji i odszumiania. Jednak z reguły tak nie jest.

To by było na tyle. Za jakiś czas postaram się uzupełnić ten wpis o testy czułości i być może kolorów, choć to kwestia subiektywna.

Pamiętajcie jednak, że testy są bez znaczenia, gdyż liczą się zdjęcia. Praktycznie każdy współczesny aparat może, w rękach odpowiedniej osoby, stać się znakomitym narzędziem do celów artystycznych i komercyjnych. Róbcie więc zdjęcia a nie testy!!! Ja już trochę zdjęć zrobiłem, więc dlatego publikuję takie rzeczy.